什么是证得初果
结论
「证得初果」即成为 sotāpanna(须陀洹/预流者)——已进入圣道之流的人。初果的证得,在于断除三结:有身见(sakkāyadiṭṭhi)、疑(vicikicchā)、戒禁取(sīlabbataparāmāsa)。
依据
1. 初果的定义——断三结
《人施设论》(根本)明确说:
Katamo ca puggalo sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno? Tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya paṭipanno puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa tīṇi saṃyojanāni pahīnāni – ayaṃ vuccati puggalo "sotāpanno".
(什么是已入初果道、为作证初果而行道之人?为断三结而行道之人,是已入初果道、为作证初果而行道之人。凡已断三结之人,称为「须陀洹」。)
《Puggalapaññattipāḷi》[人施设论·根本]
2. 三结的具体内容
《中部·根本五十·义注》解释了这三结:
Tiṇṇaṃ saṃyojanānanti sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ bandhanānaṃ.
(「三结」即名为有身见、疑、戒禁取的三结缚。)
《(MN) Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā》[中部·根本五十·义注]
3. 「流」与「预流」的释义
同段义注继续解释:
Sotāpannoti sotaṃ āpanno. Sototi ca maggassetaṃ adhivacanaṃ.
(「须陀洹」是已入流(sotaṃ āpanno)。「流」是圣道的同义词。)
《(MN) Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā》[中部·根本五十·义注]
《长部·波梨品·复注》也说:
Soto nāma ariyasoto purimapadalopena, tassa ādito sabbapaṭhamaṃ pajjanaṃ sotāpatti, paṭhamamaggapaṭilābho.
(「流」即圣道之流,略去前词;最初进入此流、最初获得初道,即「预流」(sotāpatti)。)
《(DN)Pāthikavaggaṭīkā》[长部·波梨品·复注]
4. 词典释义
- 〔巴汉增订〕:Sotāpanna(sota流+āpanna行向),须陀洹果(初果,已进入圣道者)、预流果;此处的「流」指「法流」。
- 〔巴汉〕:Sotāpatti,须陀洹道(初道,正在进入圣道者);sotāpattiphala,须陀洹果。
- 〔パーリ语辞典〕:sotāpanna[srotāpanna,sota-āpanna] 流れに預れる(已入流),須陀洹,預流者。
5. 初果者的果位特征
《清净道论·大复注》(藏外·大复注)提及初果者能够入果定(phalasamāpatti):
Sotāpannasakadāgāminopi attano phalaṃ samāpajjantīti viññāyati.
(可知须陀洹、斯陀含也能入自己的果定。)
《Visuddhimagga-mahāṭīkā(Dutiyo bhāgo)》[清净道论·藏外·大复注]
《Paramatthadīpanī》(藏外)描述初果者(七返最多者)的果位:
Tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti, avinipātadhammo niyato, sambodhiparāyano, so sattakkhattuṃ deveca manusseca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti.
(断三结故为须陀洹,不退堕法、决定趣向正觉;最多七次往来天人之间轮回后,作苦之边际。)
《Paramatthadīpanī》[藏外]
6. 证初果的支分
《相应部·大品·复注》列出预流支(sotāpattiyaṅga):
Sappurisasaṃsevo saddhammassavanaṃ yonisomanasikāro dhammānudhammapaṭipattīti imesaṃ sotāpattimaggādhigamassa aṅgānaṃ āsannakāraṇaṃ saddhindriyaṃ.
(亲近善士、听闻正法、如理作意、法随法行,是证得预流道的支分。)
《(SN)Sagāthāvagga-ṭīkā》[相应部·有偈品·复注]
或许你想问:
- 初果、二果、三果、四果分别断哪些烦恼
- 「预流支」具体指哪四种条件
- 初果圣者是否还会堕落恶道