触食被遍知时,三受也就被遍知了,因为三受正是由触食所「带来」(āharati)的:触食是怎样性质的触,就带来相应性质的受。这是义注与复注一致的说明。
具体而言,义注明确说:
Phassāhāro pana sukhavedaniyo phasso uppajjamāno sukhavedanaṃ āharati, tathā dukkhavedaniyo dukkhaṃ, adukkhamasukhavedaniyo adukkhamasukhanti evaṃ sabbathāpi phassāhāro tisso vedanā āharati.
「触食,凡生起为『感受乐之触』的触,就带来乐受;同样地,『感受苦之触』带来苦受,『感受不苦不乐之触』带来不苦不乐受。就这样,无论如何,触食带来三种受。」
《(MN) Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā》[中部·根本五十·义注]
同一段文字也见于相应部义注:
Phassāhāro pana sukhavedanīyo phasso uppajjamānoyeva sukhaṃ vedanaṃ āharati, dukkhavedanīyo dukkhaṃ, adukkhamasukhavedanīyo adukkhamasukhanti evaṃ sabbathāpi phassāhāro tisso vedanā āharati.
《(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā》[相应部·因缘品·义注]
复注更进一步把「触食带来三受」推广到一切触的种类——不只是眼触等六内处之触,而是所有触的类别都如此:
Yattakā phassassa pakārabhedā, tesaṃ vasena sabbappakāropi phassāhāro yathārahaṃ tisso vedanā āharati, anāhārako natthi.
「触有多少种类的差别,就依其类别,一切种类的触食都各各相应地带来三种受,没有一种触是不带来受的。」
《(SN)Nidānavagga-ṭīkā》[相应部·因缘品·复注]
《中部·根本五十·复注》也有几乎相同的文句。
由此可解得:既然触食是受的直接条件(缘),那么当禅修者通过受随观念处、对受(以及作为受之条件的触食)断除贪染时,触食便随之被遍知;触食一旦被遍知,它所带来的三种受也就自然一同被遍知。复注正是从「触为受之缘」(phassapaccayā vedanā)这一缘起关系来说明这层道理的:
Vedanāgatāsatipaṭṭhāne bhāviyamāne sati … assa yogāvacarassa phassāhāro pariññaṃ gacchati, "phassapaccayā vedanā"ti vuttattā vedanāya chandarāgaṃ pajahantassa tassa paccaye phassāhāre chandarāgo pahīyati.
「在受随观念处修习时……这位修行者的触食即被遍知;因为经中说『以触为缘而有受』,所以当他对受断除贪染时,也就对受之缘——触食——断除了贪染。」
《Nettivibhāvinī》[复注]
此外,义注在解释「四食」各自怖畏时,也说触食喻为「无皮之牛」——触一生起,受便随之而来,正如无皮之牛所到之处处处被咬食:
Evaṃ phasse sati vedanā uppajjati, vedanā ca dukkhasallādito daṭṭhabbāti phasse ādīnavaṃ passantassa upagamanabhayaṃ na hotīti āha "phassāhāro niccammagāvūpamena dīpetabbo"ti.
「正是如此,有触便有受生起,而受应被视为『苦之箭』;见到触的过患的人,便不再生起趋近(触)的怖畏,因此说『触食应以无皮牛之喻来阐明』。」
《Visuddhimagga-mahāṭīkā(Paṭhamo bhāgo)》[清净道论·藏外·大复注]
结论:触食是受的直接条件,触食如何,受便如何——乐触带来乐受、苦触带来苦受、不苦不乐触带来不苦不乐受,一切触莫不如此。因此,当修行者依受随观念处遍知触食(断除对触食的贪染)时,三受也就随之被遍知。这是义注、与复注、、共同的说明。