瀑流经(Oghasuttaṃ)翻译
经文原文及翻译
《(SN)Mahāvaggo》[相应部·大品·根本]:
巴利原文:
Sāvatthinidānaṃ. "Cattārome, bhikkhave, oghā. Katame cattāro? Kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho – ime kho, bhikkhave, cattāro oghā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ oghānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya … pe … ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo" ti. Paṭhamaṃ.
翻译:
在舍卫城。(世尊说:)「比丘们!有这四种瀑流。哪四种呢?欲瀑流(kāmogho)、有瀑流(bhavogho)、见瀑流(diṭṭhogho)、无明瀑流(avijjogho)——比丘们!就是这四种瀑流。比丘们!为了彻知(abhiññāya)、遍知(pariññāya)、灭尽(parikkhayāya)、断除(pahānāya)这四种瀑流……应修习这八支圣道。」第一经。
四种瀑流的释义
材料中多处义注对四种瀑流给出了定义,综合如下:
《(SN) Mahāvagga-aṭṭhakathā》[相应部·大品·义注]:
巴利原文:
Kāmoghoti pañcasu kāmaguṇesu chandarāgo. Bhavoghoti rūpārūpabhavesu chandarāgo. Diṭṭhoghoti dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo. Avijjoghoti catūsu saccesu aññāṇaṃ.
释义:
- 欲瀑流(kāmogho)=对五种欲境(pañcasu kāmaguṇesu)的欲贪(chandarāgo)。据《长部·波梨品·义注》,即「对五欲功德的贪爱」(pañcakāmaguṇiko rāgo)。
- 有瀑流(bhavogho)=对色界、无色界之有的欲贪。据《长部·波梨品·义注》,即「对色有、无色有的欲贪,以及禅那的喜乐与常见俱行的贪」(rūpārūpabhavesu chandarāgo, jhānanikanti sassatadiṭṭhisahagato ca rāgo)。
- 见瀑流(diṭṭhogho)=六十二种邪见(dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo)。
- 无明瀑流(avijjogho)=对四圣谛的无知(catūsu saccesu aññāṇaṃ)。
「瀑流」(ogha)一词的释义
〔巴汉增订〕词典:「Ogha(Vedic ogha and augha)=洪水(a flood of water)。古译:暴流、瀑流。」oghatiṇṇa=已经克服(烦恼)洪水的人;mahogha=大瀑流;oghatiṇṇo=越瀑流(指阿罗汉);kāmogha=欲瀑流。
〔Critical〕词典:ogha 有二义:(i)水之洪水;(ii)术语用法——特指四种瀑流,即障碍证得阿罗汉的恶、烦恼等。
关于词义的来源,几处义注解释一致:《Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā》[佛种姓经·义注]:
巴利原文:
Yassa pana te saṃvijjanti, taṃ vaṭṭasmiṃ ohananti osīdāpentīti oghā.
义释: 谁具有这些(瀑流),它们就把谁压入、沉没(ohananti osīdāpenti)于轮回之中,所以称为「瀑流」(ogha)。《Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā》[论藏·复注] 也说:因为覆盖并带走(ottharitvā haraṇato)、压制(ohananato)、推落沉没(osīdāpanato)而称为「ogho」,如同水流(jalappavāho)——这些烦恼覆盖、压倒了众生,使众生沉没于轮回之中,故以瀑流为喻。
各瀑流由何道断除
《Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā》[义释·义注]:
巴利原文:
Niddese kāmoghanti anāgāmimaggena kāmoghaṃ. Arahattamaggena bhavoghaṃ. Sotāpattimaggena diṭṭhoghaṃ. Arahattamaggena avijjoghaṃ tareyyaṃ.
义释:
- 欲瀑流——由不还道(anāgāmimaggena)渡过;
- 有瀑流——由阿罗汉道(arahattamaggena)渡过;
- 见瀑流——由入流道(sotāpattimaggena)渡过;
- 无明瀑流——由阿罗汉道(arahattamaggena)渡过。
《Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā》[义释·义注] 亦同此说。
补充说明
本次检索中,《(SN) Mahāvagga-aṭṭhakathā》[相应部·大品·义注] 与《(SN)Mahāvagga-ṭīkā》[相应部·大品·复注] 均有「Oghasuttādivaṇṇanā」(瀑流经等之解说)的标题,但义注与复注的具体解说文字未在本次材料中完整显示,仅见 一段对四种瀑流的定义。