那滅盡定,有觸、無觸?

2026-10-14

滅盡定(nirodhasamāpatti,即想受滅定 saññāvedayitanirodha)在定中無觸,但出定時有觸——而且是三種觸。

一、定中無觸

《論事》[根本]在討論「入滅盡定者會不會死」時,反覆追問:入滅盡定者有沒有一切觸、受、想、思、心?結論是沒有——正因為定中沒有臨終的觸、受、想、思、心,才不能說「入滅盡定者會死」。原文:

Atthi saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa māraṇantiyo phasso, māraṇantiyā vedanā … pe … natthi saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa māraṇantiyo phasso, māraṇantiyā vedanā, māraṇantiyā saññā, māraṇantiyā cetanā, māraṇantiyaṃ cittanti? Āmantā.

《Kathāvatthupāḷi》[论事·根本]

Atthi saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa phasso vedanā saññā cetanā cittanti? Na hevaṃ vattabbe … pe … natthi saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa phasso vedanā saññā cetanā cittanti? Āmantā. Aphassakassa kālaṃ kiriyā …

《Kathāvatthupāḷi》[论事·根本]

《论事·义注》也说明:入滅盡定時,心與心所法停止運作。原文:

Tattha nirodhasamāpattīti catunnaṃ khandhānaṃ appavatti.

《Kathāvatthu-aṭṭhakathā》[论事·义注]

《清淨道論》(藏外·義注)給的定義同樣是「次第滅去時,心與心所法的不生起」:

Tattha kā nirodhasamāpattīti yā anupubbanirodhavasena cittacetasikānaṃ dhammānaṃ appavatti.

《Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)》[藏外·义注]

二、出定時有三觸

材料中最直接的一處:《中部》中,Visākha(毘舍佉)問:「從想受滅定出定者,有幾種觸觸之?」答三種觸——空觸、無相觸、無願觸。原文:

Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ kho, āvuso visākha, bhikkhuṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phasso.

《(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi》[中部·根本五十·根本]

相應部中以居士身分問同一問題,答覆相同:

Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ kho, gahapati, bhikkhuṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phasso.

《(SN)Saḷāyatanavaggo》[相应部·根本]

《論事·義注》另有一處說,會死的人必然有臨終的觸等;這反過來說明定中不應有觸:

Atha naṃ yasmā kālaṃ karontassa nāma maraṇantikehi phassādīhi bhavitabbaṃ …

《Kathāvatthu-aṭṭhakathā》[论事·义注]

三、一個名稱上的分別

《論事·義注》提到,想受滅定可以就「離想」而分世間與出世間兩種:世間的那一種通於凡夫所入(成無想有情),出世間的那一種唯聖者所入。原文:

Tattha saññāvirāgavasena pavattabhāvanā asaññasamāpattipi nirodhasamāpatti pi saññāvedayitanirodhasamāpatti nāma. Iti dve saññāvedayitanirodhasamāpattiyo lokiyā ca lokuttarā ca.

《Kathāvatthu-aṭṭhakathā》[论事·义注]

小結

这是读者在问藏提过的问题,答案由问藏依据检索到的原文生成,经人工挑选后收录。方括号内是可回查的坐标,点开即见巴利原文。

关键词nirodhasamāpatti · phassa · saññāvedayitanirodha · catunnaṃ · appavatti · nevasaññānāsaññāyatana · khandhānaṃ · kāyasakkhī · sukhumā · dhammā · vitakkavicārā

结论请以原典为准;引用前请核对坐标。

接着读

全部精品问答 → 全部用户问答 →

读完想问点什么?