结论: 提出「四念住是通向涅槃的唯一之道」(巴利 ekāyano ayaṃ maggo … nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā)的经典,是《大念住经》(Mahāsatipaṭṭhānasutta),它在巴利三藏中同时被收在长部与中部两处,即长部·大品第 9 经、中部·根本五十第 10 经。
依据:
一、经名与两部归属,材料中直接可见:
- 《(DN) Mahāvaggapāḷi》[长部·大品·根本]:Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ(第 9 经之经题);同一部书 记其结束:Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ。
- 《(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi》[中部·根本五十·根本]:Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ(第 10 经之经题);:Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ。
同一部经两次结集、分别收在两部,材料中亦有明文交代:
- 《(saṅgayana-puccha vissajjanā) Majjhimanikāya》[藏外]:mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ panāvuso yogāvacarānaṃ bahupakārattā dīghanikāye ca idha cāti dvīsu nikāyesu porāṇakehi saṃgītikārehi dvikkhattuṃ saṃgāyitvā vitthārena patiṭṭhāpitaṃ(「因于瑜伽行者大有饶益,古结集者于长部与此处(中部)两部中两度结集」)。
二、「唯一之道」这一开示的定型句,材料中出现于经典的注释与藏外文献所引:
- 《(DN) Mahāvaggaṭṭhakathā》[长部·大品·义注]:373. Evaṃ me sutan ti mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ. Tatrāyamapubbapadavaṇṇanā – ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggoti kasmā bhagavā idaṃ suttamabhāsi? …… idaṃ gambhīratthaṃ mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ abhāsi(正以此经开示「ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggo」)。
- 《(MN) Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā》[中部·根本五十·义注]:106. Ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggoti …… idaṃ gambhīratthaṃ satipaṭṭhānasuttaṃ abhāsi。
- 《Visuddhimaggo(Paṭhamo bhāgo)》[藏外·义注]:「Ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggo sattānaṃ visuddhiyā … pe … nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā」ti (dī. ni.2.373)(引长部此经,明标「nibbānassa sacchikiriyāya」)。
- 《(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā》[长部·波梨品·义注]:Majjhimanikāye satipaṭṭhānasuttantapariyāyenāti ekāyano, bhikkhave, maggo sattānaṃ visuddhiyā, sokaparidevānaṃ samatikkamāya, dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya, ñāyassa adhigamāya, nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā(此段并明说这是中部·念住经的教说方式)。
三、「ekāyano」一词的义解,可见于:
- 《(MN) Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā》[中部·根本五十·义注]:Tasmā ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggoti ettha ekamaggo ayaṃ, bhikkhave, maggo, na dvedhāpathabhūtoti evamattho daṭṭhabbo(「唯一之道」,非「二道」)。
- 《Visuddhimagga-mahāṭīkā(Paṭhamo bhāgo)》[清净道论·藏外·大复注]:Ekāyanoti ekamaggo. Maggapariyāyo hi idha ayana-saddo …… Ekaṃ vā nibbānaṃ ayati gacchatīti ekāyano(或释为「趣向唯一的涅槃」)。
四、另需分辨的一点:材料中另有一部同名短经,即《Catukkanipātapāḷi》[根本] 的 Satipaṭṭhānasuttaṃ(增支部第四集第 274 经),其内容只是说「为证知贪,应修四念住」:
- 《Catukkanipātapāḷi》[根本]:Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā …… kāye kāyānupassī viharati …… vedanāsu …… citte …… dhammesu dhammānupassī viharati……
它与「ekāyano ayaṃ maggo … nibbānassa sacchikiriyāya」不是同一段开示,不宜混为一谈。
关于「哪一部」的说明: 若按传统上座部对「四念住根本教说」的理解,指的是长部·大品第 9 经与中部·根本五十第 10 经这一部《大念住经》(Mahāsatipaṭṭhānasutta),其中长部本对 dhammānupassanā 部分广分别至四圣谛,故称「大」。本次检索到的材料里,长部本的正文片段见《(DN) Mahāvaggapāḷi》[长部·大品·根本](受随观)等段,中部本对应片段见《(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi》[中部·根本五十·根本](心随观)、(法随观)。